بارندگی‌های امسال دریاچه ارومیه را پس از چند سال خشکی و بحران دوباره به روزهای امیدوارکننده رسانده است، اما همزمان نشانه‌هایی از فراموشی برنامه‌های احیاء این دریاچه دیده می‌شود.
همشهری‌آنلاین-مجیدجباری: پیشنهاد برگزاری جشنواره چغندرقند در میاندوآب، یکی از همین نشانه‌هاست. اگرچه این برنامه با مخالفت استاندار آذربایجان غربی پیش از اجرا کنار گذاشته شد، اما بار دیگر موضوع توسعه کشت محصولات آب بر در حوضه آبریز دریاچه ارومیه را به میان آورد. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که محدودیت کشت چغندرقند و کنترل مصرف آب در بخش کشاورزی یکی از مهم‌ترین محورهای برنامه احیای دریاچه ارومیه بوده است. اکنون نیز آمارها از افزایش سطح زیر کشت این محصول در استان و تولید بیش از از ظرفیت کارخانه‌های قند استان حکایت دارد.
خروج چغندرقند از استان ممنوع!
یک کارشناس آب با اشاره به چالش‌های مدیریت منابع آب حوضه آبریز دریاچه ارومیه می‌گوید: این چالش‌ها به نبود تداوم در اجرای برنامه‌ها و مصوبه‌های احیای دریاچه برمی‌گردد.
علی حاجی مرادی در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین به مصوبه هیات وزیران در آذر ۱۳۹۴ اشاره می‌کند و می‌افزاید: براساس این مصوبه، خروج چغندرقند تولیدی آذربایجان غربی به مقصد کارخانه‌های قند خارج از استان ممنوع شد. این مصوبه تاکنون از سوی هیات وزیران لغو نشده است و همچنان اعتبار قانونی دارد. در همان سال نیز براساس تصمیم‌گیری‌های انجام شده در استان، سطح زیر کشت چغندرقند در شهرستان‌های واقع در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به ۱۲ هزار و ۶۰۰ هکتار و در سایر شهرستان‌های آذربایجان غربی به ۷ هزار هکتار محدود شد. به این ترتیب، مجموع سطح زیر کشت چغندرقند در کل استان نباید از ۱۹ هزار و ۶۰۰ هکتار فراتر می‌رفت؛ سطحی که برای تامین نیاز پنج کارخانه قند استان و تولید حدود یک ونیم میلیون تن چغندرقند در نظر گرفته شده بود.
حاجی‌مرادی تاکید می‌کند: این محدودیت‌ها تا سال ۱۳۹۹ اجرا شد، اما از سال ۱۴۰۰ و همزمان با تغییر دولت، برنامه‌های قبلی بدون آنکه مصوبات مربوط به محدودیت کشت به‌صورت رسمی لغو شده باشند، به تدریج کنار گذاشته شد.
کشت چقندر قند؛ افزایش یا کاهش؟
آمارهایی که این کارشناس آب ارائه می‌کند، از افزایش قابل توجه سطح زیر کشت چغندرقند در آذربایجان غربی حکایت دارد. حاجی مرادی می‌گوید: سطح کشت این محصول در کل استان در سال زراعی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ به حدود ۳۹ تا ۴۱ هزار هکتار رسیده که این رقم بیش از ۲ برابر سطح تعیین شده در برنامه سال ۱۳۹۴ است. این افزایش سطح زیرکشت در حالی اتفاق افتاده که ظرفیت کارخانه‌های قند استان نیز پاسخگوی تمام تولید نیست. پنج کارخانه قند آذربایجان غربی در زمان تصویب محدودیت‌ها ظرفیت مصرف حدود یک و نیم میلیون تن چغندرقند را داشتند. با راه‌اندازی کارخانه ششم در مهاباد در سال ۱۴۰۰، این ظرفیت به حدود یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن رسید، اما تولید چغندرقند استان اکنون به حدود ۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تن رسیده است.
حاجی مرادی ادامه می‌دهد: حدود ۷۰۰ هزار تن چغندرقند تولیدی استان بیش از ظرفیت مصرف کارخانه‌های قند آن است و باید برای فرآوری به خارج از استان منتقل شود و این موضوع با ممنوعیت خروج چغندرقند براساس مصوبه سال ۱۳۹۴ مغایرت دارد. کارخانه ششم قند استان نیز در سال ۱۴۰۰ با انتقال تجهیزات کارخانه قند فریمان مشهد به مهاباد راه‌اندازی شد. این انتقال با پیگیری نماینده وقت مهاباد در مجلس و دریافت مجوز از وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام شد.
این کارشناس حوزه آب با بیان اینکه افزایش سطح کشت و ظرفیت فرآوری، بدون توجه به محدودیت منابع آب و اهداف احیای دریاچه، نشان دهنده نبود یک سیاست پایدار در مدیریت حوضه است، تاکید می‌کند: متاسفانه در کشور با تغییر دولت‌ها، با وجودی که مصوبه‌های قانونی همچنان به قوت خود باقی هستند، راهبردهای دولت قبل کنار گذاشته می‌شوند.
برنامه‌ای برای توسعه کشت نداریم
از سوی دیگر، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی از برنامه این سازمان برای جلوگیری از افزایش سطح زیرکشت چغندرقند و کاهش مصرف آب در مزارع خبر می‌دهد.
محمدرضا اصغری در گفت‌وگو با همشهری‌آنلاین درباره پیشنهاد برگزاری جشنواره چغندرقند در میاندوآب می‌گوید: این موضوع صرفا در حد پیشنهاد تعدادی از اعضای شورای شهر مطرح شده بود و پس از اطلاع استاندار، با مخالفت او روبه‌رو شد و به مرحله اجرا نرسید.
اصغری با تاکید بر اینکه برنامه‌ای برای توسعه سطح زیر کشت چغندرقند وجود ندارد، سطح فعلی کشت این محصول در استان را حدود ۲۸ هزار هکتار اعلام می‌کند و می‌گوید: برنامه جهاد کشاورزی به جای افزایش سطح زیر کشت بر بهبود روش‌های آبیاری، افزایش بهره‌وری و کاهش مصرف آب متمرکز شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی تصریحی می‌کند: براساس برنامه این سازمان، سالانه ۲۰ درصد از سطح زیر کشت چغندرقند باید به آبیاری نواری یا نوار تیپ مجهز شود. اجرای این برنامه از امسال آغاز شده است و حدود ۳ هزار و ۵۰۰ هکتار از مزارع به این روش آبیاری می‌شوند. استفاده از نوار تیپ می‌تواند مصرف آب را تا ۵۰ درصد کاهش دهد.
او همچنین از برنامه کشت متراکم و مکانیزه برای افزایش عملکرد در واحد سطح خبر می‌دهد و می‌گوید: با کاهش مصرف آب و افزایش بهره‌وری، نیازی به حذف کشت چغندرقند نیست.
این مدیر جهاد کشاورزی آذربایجان غربی در پاسخ به این موضوع که در برنامه‌های اولیه احیای دریاچه ارومیه، حذف کامل کشت این محصول مطرح شده بود، می‌گوید: آذربایجان غربی ۶ کارخانه قند دارد و بیش از ۳۰ درصد شکر کشور را تامین می‌کند. وقتی امکان کاهش مصرف آب این محصول تا ۵۰ درصد وجود دارد، دلیلی برای حذف آن نیست.
فراموشی بحران با یک سال پربارش
اظهارات رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان غربی درباره جلوگیری از توسعه سطح زیر کشت و تغییر روش آبیاری در شرایطی مطرح می‌شود که حاجی مرادی از افزایش سطح کشت و تولید مازاد بر ظرفیت کارخانه‌های استان خبر می‌دهد. حاجی‌مرادی سطح زیر کشت چغندرقند استان را ۳۹ تا ۴۱ هزار هکتار اعلام می‌کند، اما اصغری این رقم را ۲۸ هزار هکتار می‌داند. این اختلاف آماری، ابهام درباره سطح واقعی زیر کشت چغندرقند در استان را بیشتر می‌کند.
حاجی‌مرادی می‌گوید: فاصله میان سطح کشت مصوب در سال ۱۳۹۴ و آمار اعلام شده در سال‌های اخیر، از اجرا نشدن برنامه‌هایی حکایت دارد که برای کاهش فشار بر منابع آب و کمک به احیای دریاچه ارومیه تصویب شده بودند. بهبود بارندگی‌ها و افزایش موقت ذخایر آبی نباید باعث فراموشی این برنامه‌ها شود. دریاچه ارومیه سال‌ها به دلیل برداشت بی‌رویه آب و توسعه کشاورزی با بحران روبه‌رو بوده است. احیای دریاچه به اجرای مداوم برنامه‌ها نیاز دارد و نباید با تغییر دولت‌ها یا یک سال بارندگی مناسب، این برنامه‌ها به حاشیه بروند.
کد خبر 1085699 منبع: همشهری آنلاین
-
تعطیلی استان تهران در روز شنبه ۲۳ آبان ماه؟ | تشکیل جلسه فوری کارگروه اضطرار آلودگی هوا
-
باران تالاب ها را نجات نمی دهد | آخرین شرایط آبگیری تالاب های شاخص کشور + اینفوگرافیک
-
شهرکرد سردترین منطقه کشور شد
-
چقندر قند آب دریاچه ارومیه را می بلعد | هشدار کارشناسان درباره فراموشی مصوبات احیا دریاچه
-
دانشجوی اخراجی شریف: دوباره نماد سلطنت‌طلبان را در دانشگاه نصب می‌کنم!
-
جانشین ترامپ کیست؟
-
واکنش‌ها به اظهارات پرحاشیه مشاور پزشکیان که ایران را "یک لاقبا" توصیف کرد!
-
ترامپ گارد ضدمذاکره گرفت؛ ارسال همزمان دو پیام با این موضع ترامپ
-
تمام پروازهای آمریکا متوقف و تعلیق شدند
-
موشک های ایران به خاک آمریکا می‌رسند؛ با این تغییرات | می‌توانیم قاره‌پیما بسازیم
-
یک گذرگاه دیگر مرزی عراق با ایران، به دستور مقامات بغداد بسته شد
-
ترامپ گارد ضدمذاکره گرفت؛ ارسال همزمان دو پیام با این موضع ترامپ
-
تمام پروازهای آمریکا متوقف و تعلیق شدند
-
موشک های ایران به خاک آمریکا می‌رسند؛ با این تغییرات | می‌توانیم قاره‌پیما بسازیم
-
حریف موشک‌های ایران نمی‌شویم! | ایران خود را برای دور جدیدی از جنگ آماده می کند | اختلاف ترامپ و نتانیاهو درباره ایران
-
توطئه جدید اسرائیل علیه ایران | تلاش نتانیاهو برای ازسرگیری جنگ
-
۲ انتقال بزرگ از پرسپولیس به تراکتور | نکونام به جای ترابی ۲ بازیکن می‌خواهد
-
ترامپ را حتما می‌کشیم | چشم آمریکا در بحرین کور شد
-
دانشجوی اخراجی شریف: دوباره نماد سلطنت‌طلبان را در دانشگاه نصب می‌کنم!
-
مجازات دروازه‌بان آدمکش اعلام شد | تحقیقات جنایی در پرونده مرگ مهاجم تنریف
-
دلایلی که مردان زودتر از زنان می‌میرند
-
شیرین‌ترین استان ایران کجاست؟
-
مقام اول آذربایجان‌غربی در تولید چغندرقند
-
۷۷ درصد مطالبه چغندرکاران آذربایجان‌غربی پرداخت شد
-
بخشی از حقابه دریاچه ارومیه در راه است
-
راهکارهای فوری نجات دریاچه | در مناظره تلویزیونی همشهری درباره دریاچه ارومیه چه گذشت؟
-
گیاهانی که می‌توانند به داد دریاچه ارومیه برسند
-
مناطق جدید کشت چغندر قند ۵۰ درصد یارانه می‌گیرند
-
بودجه ۱/۳ میلیارد دلاری دریاچه ارومیه را نجات نداد | خطر از بین رفتن کامل در کمین ۲ استان | طغیان انواع بیماری‌ها با خشک شدن دریاچه ارومیه
-
خطر بیخ گوش دریاچه ارومیه | ۲ پروژه احیای دریاچه متوقف شدند