از میز مشروب‌خوری تا آغوش جنجالی؛ ساترا در «یل» کجای ماجراست؟
- 23 آبان 1405 – 13:59
- اخبار فرهنگی
- اخبار رادیو و تلویزیون
«یل» پس از نمایش مصرف مشروبات الکلی، حالا با سکانس آغوش مادر و پسر و پرسش جدّی از نظارت ساترا روبه‌روست.
فرهنگی
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری تسنیم، سریال «یل» ساخته جمشید محمودی، در حالی با تکیه بر فضای جنایی و معمایی تلاش می‌کند مخاطب نمایش‌خانگی را با خود همراه کند که برخی صحنه‌های آن، به‌جای آنکه محل بحث درباره کیفیت روایت و گره‌های داستانی باشند، حاشیه‌هایی درباره نحوه نمایش رفتارهای اجتماعی و رعایت ضوابط محتوایی به وجود آورده‌اند.
ماجرا از قسمت‌های ابتدایی این مجموعه آغاز شد؛ جایی که نمایش میز مشروب‌خوری و مصرف مشروبات الکلی از سوی شخصیت‌هایی که در داستان نسبت خواهر و برادری دارند، واکنش‌هایی را برانگیخت. آن‌روز پرسش این بود که نمایش چنین صحنه‌هایی چه ضرورتی در پیشبرد داستان دارد و آیا قرار است مصرف الکل به بخشی عادی از مناسبات شخصیت‌ها تبدیل شود؟
حالا با انتشار قسمت ششم، سکانس دیگری به حاشیه‌های این مجموعه اضافه شده است؛ دیدار شخصیت بابک حمیدیان با مادرش، با بازی سهیلا رضوی، که در آن یکدیگر را در آغوش می‌گیرند. این صحنه به دلیل نوع بازنمایی رابطه مادر و پسر و نسبت نداشتن دو بازیگر در زندگی واقعی، در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است.
البته نباید صورت‌مسئله را صرفاً به نسبت واقعی بازیگران تقلیل داد؛ در یک اثر نمایشی، بازیگر نقش شخصیتی را ایفا می‌کند که الزاماً هیچ ارتباط خانوادگی با هم‌بازی خود ندارد. پرسش اصلی، ضوابط بازنمایی این رابطه و چگونگی عبور صحنه از مراحل نظارت و تأیید برای انتشار است. به‌ویژه آنکه درباره قرار داشتن این‌سکانس در فهرست حذفیات و اصلاحات نیز پرسش‌هایی مطرح شده که نیازمند پاسخ روشن ساترا و پلتفرم منتشرکننده است.
مسئله فقط یک آغوش نیست؛ زنجیره اتفاقات است
برای بررسی حاشیه تازه «یل» باید آن را در بستر بزرگ‌تری از آنچه طی سال‌های اخیر در بخشی از تولیدات نمایش‌خانگی دیده‌ایم، قرار داد. زمانی بحث بر سر نمایش دخانیات و مواد مخدر بود؛ پس از آن، روابط دختر و پسر، دیالوگ‌های خارج از عرف، شوخی‌های جنسی و استفاده مکرر از مشروبات الکلی به یکی از محورهای انتقاد از برخی سریال‌ها تبدیل شد.
می‌دانیم یک اثر نمایشی باید واقعیت‌های تلخ یا آسیب‌های اجتماعی را نشان دهد. اتفاقاً هنر و سینما می‌توانند و باید به سراغ همین موضوعات بروند. اما تفاوت مهمی میان نمایش یک آسیب اجتماعی و عادی‌سازی آن وجود دارد. اگر مصرف مشروبات الکلی، استعمال دخانیات یا رفتارهای پرخطر در قصه صرفاً به‌عنوان بخشی معمول از زندگی شخصیت‌ها نمایش داده شود، بدون آنکه ضرورت دراماتیک یا پیامد روشنی داشته باشد، دیگر نمی‌توان همه‌چیز را با عنوان آزادی هنری توجیه کرد.
درام بهانه‌ای برای عبور بی‌ضابطه از چارچوب‌های فرهنگی نیست. همان‌طور که نمی‌توان هر رفتار آسیب‌زایی را از قاب تصویر حذف کرد، نمی‌توان نمایش بی‌توجه و بی‌کارکرد آن را نیز صرفاً بخشی از واقع‌گرایی دانست. مسئله اصلی، منطق روایی و مسئولیت سازندگان در قبال تصویری است که از روابط و سبک زندگی به مخاطب ارائه می‌کنند.
نمایش‌خانگی و عادی‌سازی الکل؛ چرا هر بار یک سریال و یک سکانس جنجالی؟
ساترا ممیزی می‌کند؛ پس چرا نسخه دیگری به دستما می‌رسد؟
بخش مهم‌تر ماجرا به عملکرد نهاد ناظر برمی‌گردد. ساترا مسئولیت نظارت بر محتوای منتشرشده در شبکه نمایش خانگی را برعهده دارد و برای آثار، اصلاحیه‌ها و ضوابطی در نظر می‌گیرد. اگر قرار است صحنه‌ای به دلیل مغایرت با ضوابط حذف شود، طبیعی است نسخه نهایی منتشرشده نیز باید دقیقاً با همان اصلاحات مطابقت داشته باشد.
در این‌ماجرا، اگر ادعای قرار گرفتن سکانس آغوش در فهرست حذفیات ساترا درست باشد، موضوع از یک اختلاف سلیقه درباره محتوای سریال فراتر می‌رود. در چنین‌شرایطی باید مشخص شود نسخه اصلاح‌شده چه بوده، کدام نسخه به پلتفرم تحویل شده و چگونه صحنه‌ای که قرار بوده حذف شود، در نسخه منتشرشده قرار گرفته است.
نمی‌توان از یک‌سو برای سازندگان و پلتفرم‌ها اصلاحیه صادر کرد و از سوی دیگر، مقابل انتشار نسخه‌ای مغایر با همان اصلاحات سکوت کرد. این‌وضعیت نه‌تنها اعتبار فرایند نظارت را زیر سؤال می‌برد، بلکه این تصور را ایجاد می‌کند که ضوابط ممیزی در نهایت ضمانت اجرایی روشنی ندارند.
پیگیری‌های خبرنگار تسنیم حاکی از آن است که ساترا اصلاحات و ممیزی‌های لازم را برای این‌سریال اعلام کرده، اما در مرحله انتشار، نسخه‌ای مغایر با اصلاحات اعمال‌شده روی آنتن رفته است. در حال حاضر، موضوع در حال پیگیری است و حتی احتمال توقف پخش سریال و برخورد جدی با عوامل و دست‌اندرکارانی که به اصلاحیه‌های ابلاغ‌شده عمل نکرده‌اند نیز مطرح شده است.
عادی‌سازی در نمایش‌خانگی؛ از دخانیات و مواد مخدر تا عبور از خطوط قرمز
بر اساس پیگیری‌های خبرنگار تسنیم، ممیزی‌های موردنظر از سوی ساترا به سازندگان سریال «یل» اعلام شده، اما ظاهراً در مرحله انتشار، اصلاحات ابلاغ‌شده به‌درستی اعمال نشده و نسخه‌ای حاوی صحنه‌های موردنظر منتشر شده است. به این ترتیب، مسئله اصلی اکنون نه صرفاً محتوای سکانس بحث‌برانگیز، بلکه نحوه اجرای اصلاحیه‌های نظارتی در مرحله انتشار است.
پیگیری این موضوع در ساترا ادامه دارد و بررسی قسمت ششم سریال در دستور کار قرار گرفته است. همچنین با توجه به آنچه درباره رعایت نکردن ممیزی‌های اعلام‌شده مطرح شده، احتمال توقف پخش و حتی توقیف سریال و برخورد جدّی با عوامل و دست‌اندرکاران مسئول این اتفاق نیز مطرح است. تصمیم نهایی درباره ادامه انتشار مجموعه به نتیجه بررسی‌ها و مشخص شدن مسئولیت انتشار نسخه مغایر با اصلاحیه‌های ابلاغی بستگی دارد.
ماجرای «یل» را نمی‌توان جدا از یک روند نگران‌کننده در بخشی از تولیدات نمایش‌خانگی بررسی کرد. زمانی بحث بر سر نمایش دخانیات، مواد مخدر، روابط دختر و پسر، دیالوگ‌های خارج از چارچوب و شوخی‌های مبتذل بود؛ موضوعاتی که بارها درباره تبعات فرهنگی آنها هشدار داده شد، اما در مواردی نه اصلاح مؤثری صورت گرفت و نه برخورد بازدارنده‌ای اتفاق افتاد. نتیجه چنین بی‌توجهی‌هایی، به‌تدریج عادی شدن تصاویری بود که در ابتدا محل اعتراض و انتقاد بودند. وقتی یک رفتار نامتعارف بارها بدون پیامد مشخص در سریال‌ها تکرار شود، مرز حساسیت مخاطب نیز به‌تدریج جابه‌جا می‌شود. حالا نگرانی این است که نمایش مصرف مشروبات الکلی و صحنه‌های بحث‌برانگیز دیگر نیز به همین مسیر وارد شود.
نمایش‌خانگی برای ادامه حیات و جلب اعتماد مخاطبان، به آثار جذاب، متنوع و حرفه‌ای نیاز دارد؛ اما این جذابیت نباید به بهای نادیده گرفتن ضوابط محتوایی و بی‌اثر شدن فرآیند نظارت تمام شود. مسئله امروز سریال «یل» فقط یک سکانس در آغوش گرفتن نیست؛ موضوع مهم‌تر، فاصله میان ممیزی اعلام‌شده و نسخه‌ای است که در نهایت در اختیار مخاطب قرار گرفته است.
اگر اصلاحیه‌های ساترا پس از طی مراحل نظارتی در زمان انتشار اجرا نشوند، فلسفه این نظارت زیر سؤال می‌رود. اکنون باید دید بررسی‌های انجام‌شده به چه تصمیمی منتهی خواهد شد و آیا این بار، برخلاف برخی موارد گذشته، برخورد مؤثر و بازدارنده‌ای با عوامل انتشار نسخه مغایر با ممیزی صورت می‌گیرد یا خیر.
انتهای پیام/