جراح عروق بیمارستان سینا از درمان بیش از ۱۰ بیمار مبتلا به پارگی مرگبار آئورت شکمی با کمک هوش مصنوعی خبر داد؛ فناوریای که تصاویر پزشکی را در ۳۰ ثانیه تحلیل میکند.
همشهری آنلاین – مریم سرخوش: جراح عروق بیمارستان سینا از بومیسازی یک نرمافزار ۱۵ هزار دلاری با هزینهای حدود ۲۰۰ دلار خبر میدهد؛ فناوریای که در سه ماه اخیر منجر به نجات بیش از ۱۰ بیمار از مرگ حتمی و بالای ۹۰ درصد شده است.
ماجرا از این قرار است که وقتی رگ اصلی شکم پاره میشود، زمان برای نجات بیمار به سرعت از دست میرود. خونریزی شدید داخلی، افت فشار خون و احتمال مرگ، شرایطی ایجاد میکند که حتی چند دقیقه تأخیر در تصمیمگیری میتواند سرنوشت بیمار را تغییر دهد. حالا در بیمارستان سینا، یک نرمافزار بومی مبتنی بر هوش مصنوعی به کمک جراحان آمده تا اطلاعات حیاتی را در ۳۰ ثانیه تحلیل کند و مسیر درمان بیماران را سرعت ببخشد.این نرمافزار که نمونه خارجی آن حدود ۱۵ هزار دلار قیمت دارد، با تلاش متخصصان ایرانی و هزینهای حدود ۲۰۰ دلار بومیسازی شده است.
امین شکری، جراح عروق بیمارستان سینا در حاشیه آیین رونمایی از نخستین تمبر یادبود هوش مصنوعی در حوزه سلامت در این بیمارستان در گفتوگو با همشهری از درمان حدود ۱۰ بیمار مبتلا به پارگی آنوریسم آئورت شکمی طی سه ماه گذشته با کمک این فناوری خبر میدهد؛ بیمارانی که به گفته او با خطر بسیار بالای مرگ مواجه بودهاند و بهجز یک نفر، سایر بیماران با سلامت از بیمارستان ترخیص شدهاند.
بومیسازی نرمافزار ۱۵ هزار دلاری
شکری با اشاره به نقش هوش مصنوعی در جراحی عروق میگوید: یکی از مهمترین کاربردهای هوش مصنوعی در جراحی عروق، کمک به برنامهریزی درمان و انتخاب ابزار مناسب برای بیماران است. برای مثال، بعضی بیماران دچار گشادشدگی غیرطبیعی رگ اصلی شکم میشوند که اصطلاحاً به آن آنوریسم آئورت شکمی میگوییم. این بیماری در صورت پیشرفت میتواند به پارگی رگ و خونریزی شدید داخلی منجر شود. در گذشته برای درمان بسیاری از این بیماران مجبور بودیم شکم را باز کنیم، اما امروز با استفاده از فناوریهای جدید میتوانیم در بیماران مناسب، بدون باز کردن شکم و از طریق برشهای بسیار کوچک در کشاله ران، وسیلهای را داخل رگ قرار دهیم و محل آسیبدیده را ترمیم کنیم.
او درباره نقش نرمافزار بومی بیمارستان سینا در انجام این جراحیها توضیح میدهد: در این روش، اندازهگیری دقیق رگ و مشخص کردن محل قرارگیری وسیله اهمیت بسیار زیادی دارد. نرمافزار خارجی که برای این کار استفاده میشود حدود ۱۵ هزار دلار قیمت دارد و محدودیت نصب روی یک سیستم مشخص را هم دارد. ما با کمک جوانان متخصص و مجموعه هوش مصنوعی بیمارستان سینا توانستیم نمونه بومی آن را با هزینهای حدود ۲۰۰ دلار تولید کنیم.
به گفته این جراح عروق، اهمیت این دستاورد فقط کاهش هزینه نیست، بلکه امکان گسترش استفاده از آن در مراکز درمانی کشور هم وجود دارد و در توضیح بیشتر بیان میکند: این نرمافزار میتواند در اختیار پزشکان و بیمارستانهای مختلف کشور قرار بگیرد. حتی در حال طراحی آن برای استفاده روی تلفن همراه هستیم تا پزشک بتواند در هر نقطهای از کشور تصاویر سیتیآنژیوگرافی بیمار را بررسی کند. این موضوع بهویژه برای بیماران اورژانسی اهمیت دارد؛ چون ممکن است بیماری نیمهشب با پارگی آئورت شکمی به بیمارستان مراجعه کند و فرصت زیادی برای تصمیمگیری وجود نداشته باشد.

تحلیل تصاویر پزشکی در ۳۰ ثانیه
شکری با بیان اینکه سرعت تصمیمگیری در بیماران مبتلا به پارگی آئورت شکمی نقش تعیینکنندهای دارد، عنوان میکند: در شرایط معمول باید تصاویر سیتیاسکن عروق بررسی و گزارش رادیولوژی آماده شود، در ادامه هم جراح اندازهها و ویژگیهای رگ را مشخص کند. این مراحل زمانبر هستند، اما نرمافزار ما میتواند اطلاعات مورد نیاز را در حدود ۳۰ ثانیه تحلیل کند و در اختیار جراح قرار دهد.
او ادامه میدهد: وقتی با بیماری مواجه هستیم که رگ اصلی شکمش پاره شده، همین زمان اهمیت بسیار زیادی دارد. ممکن است بیمار یک تا دو لیتر خون در شکم داشته باشد و فشار خون او بهشدت افت کرده باشد. در چنین شرایطی سرعت تصمیمگیری میتواند در نتیجه درمان نقش تعیینکنندهای داشته باشد.
این پزشک تأکید میکند که استفاده از هوش مصنوعی به معنای حذف پزشک نیست و تاکید میکند: هوش مصنوعی قرار نیست جای پزشک را بگیرد، بلکه قرار است سرعت و دقت او را افزایش دهد. تصمیم نهایی درباره درمان همچنان با پزشک است، اما وقتی اطلاعات دقیق و سریع در اختیار داشته باشیم، میتوانیم انتخاب بهتری انجام دهیم. برای مثال، نرمافزار به ما کمک میکند بدانیم وسیلهای که داخل رگ قرار میدهیم باید چه اندازهای داشته باشد و دقیقاً در چه موقعیتی باز شود. به این ترتیب، میتوانیم بدون باز کردن شکم، درمان را از طریق عروق انجام دهیم.
درمان بیش از ۱۰ بیمار در سه ماه
شکری درباره نتایج استفاده از این فناوری در بیمارستان سینا میگوید: در سه ماه گذشته بیش از ۱۰ بیمار را با استفاده از این فناوری و روش درمان داخلعروقی تحت درمان قرار دادهایم. نتایج بسیار خوبی هم داشتیم و بیماران بهجز یک نفر که به دلیل مشکل قلبی فوت کرد، با سلامت از بیمارستان ترخیص شدند.
او با اشاره به خطر بالای مرگ در بیماران مبتلا به پارگی آنوریسم آئورت شکمی عنوان میکند: این بیماران در شرایط بسیار خطرناکی به بیمارستان مراجعه میکنند. وقتی رگ اصلی شکم پاره میشود، خونریزی شدیدی اتفاق میافتد و ممکن است بیمار در مدت کوتاهی جانش را از دست بدهد. در بیماران بسیار بدحالی که نیازمند جراحی باز هستند، خطر مرگ میتواند بسیار بالا و حتی به ۸۰ تا ۹۰ درصد برسد. به همین دلیل استفاده از روشهای کمتهاجمی در بیماران مناسب اهمیت زیادی دارد.
این جراح عروق درباره تفاوت جراحی باز با روش جدید نیز میگوید: در جراحی باز باید شکم بیمار باز شود و این موضوع بهویژه برای افراد سالمند یا کسانی که بیماریهای زمینهای مانند دیابت، فشار خون و مشکلات قلبی دارند، خطرات بیشتری ایجاد میکند. اما در روش داخلعروقی، در بیماران مناسب میتوانیم با بیحسی از کمر و ایجاد برشهای کوچک در کشاله ران، وسیله مورد نیاز را وارد رگ کنیم.
او ادامه میدهد: بیماری که با این روش درمان میشود، در صورت نداشتن عارضه ممکن است پس از حدود دو روز از بیمارستان مرخص شود؛ درحالیکه بستری پس از جراحی باز معمولاً یک هفته تا ۱۰ روز طول میکشد. بنابراین علاوه بر کاهش خطرات جراحی، مدت بستری و دوران نقاهت بیمار هم کوتاهتر میشود.
کد ویژه برای نجات بیماران اورژانسی
شکری از طراحی یک مسیر ویژه برای درمان سریع این بیماران هم خبر میدهد و میگوید: برای نخستین بار در بیمارستان سینا یک کد اورژانسی برای رسیدگی به این بیماران تعریف کردهایم. وقتی بیماری با این شرایط مراجعه میکند، با فعال شدن کد، تمام بخشهای مرتبط آماده میشوند. اورژانس، بخش تصویربرداری، اتاق عمل یا مرکز آنژیوگرافی، بانک خون و تیم تأمین تجهیزات همگی در جریان قرار میگیرند.
او درباره اهمیت این هماهنگی توضیح میدهد: هدف این است که هیچ زمانی از دست نرود. تلاش میکنیم تصویربرداری و آمادهسازی اولیه در حدود ۳۰ دقیقه انجام شود و فرایند درمان بیمار در حدود سه ساعت پیش برود. این یک کار تیمی است. هوش مصنوعی بهتنهایی نمیتواند جان بیمار را نجات دهد؛ باید مجموعهای از پزشکان، پرستاران، تجهیزات و بخشهای بیمارستان هماهنگ عمل کنند.
به گفته شکری، این طرح فعلاً بهصورت پایلوت در بیمارستان سینا اجرا شده و نتایج امیدوارکنندهای داشته است.
او تأکید میکند: امیدواریم با حمایت وزارت بهداشت بتوانیم نرمافزار و این الگوی هماهنگی اورژانسی را در اختیار بیمارستانهای دیگر قرار دهیم. اگر این اتفاق بیفتد، پزشکان در نقاط مختلف کشور میتوانند از فناوری مشابهی استفاده کنند و بیماران بیشتری از درمان سریع بهرهمند شوند.
شناسایی بیماران در معرض سکته مغزی
این جراح عروق درباره سایر پروژههای هوش مصنوعی بیمارستان سینا نیز میگوید: یکی دیگر از موضوعاتی که روی آن کار میکنیم، بررسی تنگی عروق کاروتید یا همان رگهای گردن است که خونرسانی به مغز را انجام میدهند. برای مثال، بیمارانی داریم که میزان تنگی رگ آنها حدود ۴۵ درصد است و براساس معیارهای رایج، معمولاً نیازی به جراحی ندارند، اما مشاهده کردهایم که بعضی از همین بیماران دچار سکته مغزی میشوند.
شکری ادامه میدهد: در بررسیهایی که انجام دادهایم، متوجه شدیم بعضی ویژگیهای پلاکهای داخل رگ، از جمله تغییرات سطحی و ساختاری آنها، ممکن است با چشم انسان بهراحتی قابل تشخیص نباشد، اما هوش مصنوعی میتواند به شناسایی این تفاوتها کمک کند. این موضوع میتواند در آینده به ما کمک کند بیمارانی را که خطر بیشتری دارند، دقیقتر شناسایی کنیم و درباره درمان آنها تصمیم بهتری بگیریم.
تعیین اولویت پیوند کلیه با نرمافزار ایرانی
این متخصص یکی دیگر از پروژههای بیمارستان سینا را طراحی نرمافزاری برای کمک به تعیین اولویت بیماران نیازمند پیوند کلیه عنوان میکند و میگوید: در حال حاضر بخش مهمی از فرایندهای مربوط به تعیین اولویت گیرندگان پیوند بهصورت دستی انجام میشود. ما نرمافزاری طراحی کردهایم که اطلاعات دهنده و گیرندگان را بررسی میکند و میتواند پنج یا ۱۰ نفر اول را که براساس معیارهای تعیینشده اولویت بیشتری دارند، مشخص کند.
شکری با بیان اینکه این فناوری میتواند احتمال خطای انسانی را کاهش دهد، ادامه میدهد: هدف این است که فرایند انتخاب شفافتر و دقیقتر شود. این نرمافزار در بیمارستان سینا آزمایش شده و نتایج آن مورد تأیید قرار گرفته است. امیدواریم بهزودی امکان استفاده از آن در سطح کشور فراهم شود.
تشخیص سریعتر سرطان با هوش مصنوعی
شکری با اشاره به سرعت توسعه هوش مصنوعی در پزشکی جهان میگوید: در کنگرههای بینالمللی که شرکت میکنیم، میبینیم کشورهای پیشرفته با سرعت زیادی در حال توسعه کاربردهای هوش مصنوعی هستند. یکی از مهمترین حوزهها، تحلیل تصاویر پزشکی است؛ از ماموگرافی و تصویربرداری قلب گرفته تا آندوسکوپی و کولونوسکوپی.
او ادامه میدهد: برای مثال، سامانههایی توسعه یافتهاند که میتوانند تصاویر ماموگرافی را با دقت بسیار بالایی تحلیل کنند و یافتههای مشکوک را به پزشک نشان دهند. در برخی کاربردها دقتهایی در حدود ۹۸ درصد گزارش شده است. در حوزه آندوسکوپی و کولونوسکوپی هم ابزارهایی وجود دارند که میتوانند هنگام انجام معاینه، ضایعات و پولیپهای مشکوک را شناسایی کنند و در برخی مطالعات دقتهایی در حدود ۹۶ درصد برای آنها گزارش شده است.
به گفته این پزشک، یکی از مهمترین مزایای این فناوری، کاهش زمان تشخیص و تصمیمگیری برای درمان است.
شکری توضیح میدهد: در روش معمول، ممکن است لازم باشد از ضایعه نمونهبرداری شود و بیمار برای دریافت نتیجه پاتولوژی منتظر بماند. این فرایند گاهی تا دو هفته طول میکشد، اما هوش مصنوعی میتواند در همان زمان انجام آندوسکوپی، اطلاعات اولیه ارزشمندی در اختیار پزشک قرار دهد و به تصمیمگیری سریعتر کمک کند. البته این فناوری جایگزین بررسیهای قطعی و نظر پزشک نیست.
او تأکید میکند: کاهش مراجعات غیرضروری، کوتاه شدن زمان تشخیص و استفاده هدفمندتر از تجهیزات، در نهایت میتواند هزینههای نظام سلامت را هم کاهش دهد.
پروندههای کاغذی مانع توسعه هوش مصنوعی
البته این جراح عروق معتقد است که توسعه هوش مصنوعی در نظام سلامت ایران بدون ایجاد زیرساختهای اطلاعاتی امکانپذیر نیست و در توضیح بیشتر عنوان میکند: قبل از هر چیز باید زیرساختهای پایه را درست کنیم. مهمترین مسئله، اطلاعات بیماران است. امروز ممکن است بیماری به بیمارستان سینا مراجعه کند و بعد برای ادامه درمان به بیمارستان امام خمینی برود، اما اطلاعات پزشکی او به شکل یکپارچه در اختیار پزشک دوم نباشد. بخش زیادی از اطلاعات همچنان روی کاغذ ثبت میشود و پروندههای بیماران در مراکز مختلف به یکدیگر متصل نیستند.
او ادامه میدهد: باید بتوانیم اطلاعات درمانی هر بیمار را با یک شناسه مشخص، مانند کد ملی، در یک سامانه یکپارچه ثبت کنیم. وقتی این اتفاق بیفتد، پزشک میتواند سوابق درمان، آزمایشها، داروها و اقدامات قبلی بیمار را مشاهده کند. در چنین شرایطی نظام ارجاع و پزشک خانواده هم معنای واقعی پیدا میکند.
شکری با تأکید بر ارزش اطلاعات پزشکی بیمارستانها عنوان میکند: هوش مصنوعی برای تحلیل دقیق به دادههای منظم و قابل اعتماد نیاز دارد. وقتی اطلاعات بیمارستانها پراکنده، ناقص یا کاغذی باشد، نمیتوانیم از تمام ظرفیت این فناوری استفاده کنیم. اگر دادههای پزشکی بهدرستی جمعآوری و سازماندهی شوند، هوش مصنوعی میتواند آنها را تحلیل کند و در تشخیص بیماریها، مدیریت منابع، برنامهریزی درمان و حتی سیاستگذاری سلامت به کمک ما بیاید.
او همچنین به هزینههای بالای استفاده از کاغذ در نظام سلامت اشاره میکند و میگوید: ما سالانه هزینه قابل توجهی برای مصرف کاغذ در بیمارستانها پرداخت میکنیم؛ درحالیکه بسیاری از کشورهای پیشرفته سالهاست به سمت بیمارستانهای بدون کاغذ حرکت کردهاند. اطلاعات پزشکی موجود در بیمارستانهای ما ارزش بسیار زیادی دارد و نباید اجازه بدهیم به دلیل تأخیر در ایجاد زیرساختها، فرصت استفاده از این سرمایه را از دست بدهیم.
۱۵۰ شرکت دانشبنیان پای کار آمدند
شکری ظرفیت شرکتهای دانشبنیان ایرانی برای توسعه هوش مصنوعی در پزشکی را بسیار بالا میداند و میگوید: برای چهار موضوعی که در حوزه هوش مصنوعی پزشکی مطرح کردیم، بیش از ۱۵۰ شرکت دانشبنیان و تیم فناور اعلام آمادگی کردند. این عدد حتی برای خود ما هم غیرمنتظره بود و نشان داد جوانان و متخصصان ایرانی چقدر برای فعالیت در این حوزه انگیزه دارند.
او با انتقاد از محدودیت حمایتهای مالی ادامه میدهد: مسئله مهم حمایت واقعی از این مجموعههاست. ما نباید فقط در سخنرانیها از جوانان حمایت کنیم؛ باید امکانات و منابع لازم را هم در اختیار آنها قرار دهیم. برای مجموع این رویدادها حدود ۸۰۰ میلیون تومان جایزه در نظر گرفته شده است. با توجه به هزینههای توسعه فناوری و شرایط اقتصادی، این رقم چندان قابل توجه نیست. وقتی قرار است چندین تیم برتر انتخاب شوند، جوایز ۱۰۰ یا ۲۰۰ میلیون تومانی نمیتواند پاسخگوی هزینههای واقعی آنها باشد.
این جراح عروق با اشاره به حمایتهای وزارت بهداشت نیز میگوید: وزارت بهداشت در بخشهایی از این مسیر کمک کرده است. بهویژه در زمینه تأمین برخی زیرساختهای پردازشی، از جمله تجهیزات مورد نیاز برای پردازشهای سنگین هوش مصنوعی، حمایتهایی انجام شده است. از دکتر شاهین آخوندزاده، معاون تحقیقات و فناوری وزارت بهداشت، هم بابت این حمایتها تشکر میکنم، اما برای رسیدن به نتایج بزرگتر باید حمایتها گستردهتر و پایدارتر شوند.
هوش مصنوعی دیگر یک انتخاب نیست
شکری در پایان با تأکید بر ضرورت توسعه هوش مصنوعی در پزشکی ایران میگوید: دیگر نمیتوانیم درباره استفاده کردن یا نکردن از هوش مصنوعی تصمیم بگیریم. این فناوری وارد پزشکی شده و در حال تغییر روشهای تشخیص و درمان است. اگر زیرساختهای لازم را فراهم نکنیم، از پیشرفتهای جهانی عقب میمانیم.
او ادامه میدهد: تجربه بیمارستان سینا نشان داده که حتی با امکانات محدود هم میتوان کارهای بزرگی انجام داد. ما توانستیم نرمافزاری را که نمونه خارجی آن ۱۵ هزار دلار قیمت دارد، با هزینه بسیار کمتر بومیسازی کنیم و از آن در درمان بیماران بسیار بدحال استفاده کنیم. این فقط یک نمونه از ظرفیتهای موجود در کشور است.
شکری تأکید میکند: اگر از متخصصان، جوانان و شرکتهای دانشبنیان حمایت کنیم و همزمان زیرساختهای اطلاعاتی بیمارستانها را توسعه دهیم، میتوانیم بسیاری از خدمات پزشکی را سریعتر، دقیقتر و کمهزینهتر ارائه کنیم. مهمترین هدف هم همین است؛ اینکه فناوری در نهایت به نجات جان بیماران و بهبود کیفیت درمان منجر شود.
کد خبر 1079987 منبع: همشهری آنلاین
-
جمعآوری فوری یک قرص و پودر خطرناک از بازار + عکس
-
۳ کار مرگبار هنگام مصرف دارو | فرد مسموم را وادار به استفراغ نکنید | شماره تماس برای گرفتن اطلاعات در زمینه دارو
-
پاسخ یک متخصص به ادعای منهدم کردن دستگاههای ماموگرافی در سوئیس | ترس زنان از اشعه ماموگرافی از کجا آب میخورد؟
-
مسمومیتهای غذایی در فصل سرد هم رخ میدهد؟ | مراقب غذاهای مانده و سالاد رستورانها باشید؛ حتی در روزهای سرد
-
تشخیص بیماریهای قلبی در کشور بدون روشهای تهاجمی | فناوریهای جدید پزشکی چه بیماریهایی را در جنین شناسایی میکنند؟
-
نجات ۱۰ بیمار از مرگ با هوش مصنوعی | فناوری ۱۵ هزار دلاری در بیمارستان سینا بومیسازی شد
-
بازگشت معین به ایران غیرممکن شد؛ حرفهای ضدنظام خواننده لسآنجلسی در کنسرت دیشب
-
یا ایران ما را نابود خواهد کرد یا ما آنها را نابود میکنیم | کشورهای عربی منتظر نتیجه جنگ هستند
-
مهناز افشار برگرد ایران؛ من برایت ریش گرو میگذارم | یک روز هم بازداشت نخواهی شد!
-
خداحافظی بیرانوند با بازیکنان تراکتور ؛ او فردا به این پادگان آموزشی سربازی میرود
-
ترامپ از اسرائیل خواست تا در ایران «کار را تمام کند» | ما باید کاری را که آغاز کردهایم، به پایان برسانیم!
-
دعوای علیرضا دبیر در سالن برگزاری مسابقات کشتی قهرمانی جهان | خون رئیس به جوش آمد و سالن را به هم ریخت
-
ماجرای گذرگاه چذابه بالا گرفت؛ اقدام عجیب نخستوزیر عراق علیه رئیس شورای استانداری
-
ترامپ از اسرائیل خواست تا در ایران «کار را تمام کند» | ما باید کاری را که آغاز کردهایم، به پایان برسانیم!
-
یا ایران ما را نابود خواهد کرد یا ما آنها را نابود میکنیم | کشورهای عربی منتظر نتیجه جنگ هستند
-
ماجرای گذرگاه چذابه بالا گرفت؛ اقدام عجیب نخستوزیر عراق علیه رئیس شورای استانداری
-
پاتک ایران به ترامپ؛ همزمان با پایان مهلت بسنت شورای جدید جنگ اقتصادی تشکیل شد
-
غیرمنتظره؛ مذاکره پرسپولیس با کاپیتان سابق استقلال استارت خورد!
-
فوری؛ نتانیاهو از تصمیم حمله دوباره به ایران خبر داد | ضرباتی فراتر از تصور دریافت خواهند کرد
-
آیزنکوت خطاب به نتانیاهو: سه روز دیگر میآیم تا جای تو را بگیرم | یا درباره ایران دروغ میگویی یا در جنگ شکست خوردهای
-
اقامتگاه معروف هیتلر «آشیانه عقاب» به آتش کشیده شد | ببینید
-
فرمانده سنتکام با یک بالگرد از تنگه هرمز بازدید کرد | تصاویر
-
جمعآوری فوری یک قرص و پودر خطرناک از بازار + عکس